Kary za naruszenie ochrony sygnalistów według krajów UE: od zera do miliona euro

Kary za naruszenia przepisów o sygnalistach w państwach UE wahają się od zera do 1 000 000 EUR. Wysokość kary niewiele mówi o tym, jak poważnie dany kraj traktuje przepisy. Zależy niemal wyłącznie od tego, któremu prawu krajowemu podlega firma. To samo uchybienie może kosztować skrajnie różne kwoty. Brak kanału zgłoszeń albo ujawnienie tożsamości może oznaczać siedmiocyfrową karę w jednym państwie członkowskim i żadnej kary w kraju obok. Zmierzyliśmy każdą liczbę na potrzeby naszego raportu 2026 o tym, jak wszystkie 27 państw członkowskich wdrożyło dyrektywę o ochronie sygnalistów. Oto jak wygląda strona egzekwowania przepisów.

Jak wysokie są kary za naruszenia przepisów o sygnalistach w UE?

Hiszpania jest na szczycie skali. Bardzo poważne naruszenie jej prawa może kosztować firmę do 1 000 000 EUR. Kolejna jest Grecja z 500 000 EUR. Następnie trzy państwa mają 250 000 EUR: Portugalia, Irlandia i Luksemburg. Pułap Luksemburga podwaja się do 500 000 EUR, jeśli ta sama firma ponownie złamie przepisy w ciągu pięciu lat. Od tego miejsca liczby szybko spadają. Chorwacja, Estonia i Słowacja mieszczą się w przedziale 100 000 EUR, a skala kończy się na Rumunii, blisko 7 900 EUR.

Na drugim końcu kara znika. Dziesięć państw członkowskich nie ustala stałej kary dla firm. Węgry wprost jej zakazują. Austria i Litwa mogą karać tylko osoby, nie firmę. Holandia napisała przepis o karze, ale nigdy nie wprowadziła go w życie. Szwecja zamiast tego stosuje bezterminowy nakaz zabezpieczony karą pieniężną. Dania i Finlandia pozostawiają kwotę sądowi. Puste pole w tym miejscu nadal oznacza ryzyko. Ono po prostu leży gdzie indziej: kara karna ustalona przez sąd, osobista odpowiedzialność właściwego menedżera albo nakaz.

Źródło: WeMoral, Raport 2026 o transpozycji dyrektywy o ochronie sygnalistów w UE, s. 34. Kwoty czeskie, bułgarskie i rumuńskie przeliczone po stałych kursach referencyjnych.

„1 000 000 EUR to maksymalna kara Hiszpanii dla podmiotu niespełniającego wymogów, a sześć państw członkowskich nie przewiduje żadnej.”
WeMoral, Raport 2026 o transpozycji dyrektywy o ochronie sygnalistów w UE, s. 4

Poniższa tabela zestawia karę dla firmy z drugim ryzykiem, które firma kontroluje bezpośrednio: czy menedżer, który stosuje odwet lub blokuje zgłoszenie, może za to trafić do więzienia. To, czym ryzykuje sygnalista za fałszywe zgłoszenie, to osobna kwestia. Omawiamy to w tekście o karach za odwet wobec sygnalistów w świetle unijnej dyrektywy.

Źródło: WeMoral, Raport 2026 o transpozycji dyrektywy o ochronie sygnalistów w UE, s. 34.

Które kraje mogą uwięzić menedżera za naruszenia przepisów o sygnalistach?

Dyrektywa wymaga kar skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających. Nie wymaga przestępstwa karnego i większość państw postanowiła go nie tworzyć. Dziewiętnaście z 27 stosuje wyłącznie kary administracyjne. Dania i Finlandia mieszczą się tuż w tej grupie. Oba kraje ustalają karę karną decyzją sądu, ale żaden nie dodaje kary więzienia.

„19 z 27 państw członkowskich nie stworzyło żadnego przestępstwa związanego z sygnalizowaniem; osiem grozi więzieniem.”
WeMoral, Raport 2026 o transpozycji dyrektywy o ochronie sygnalistów w UE, s. 4

Osiem państw, które sięgnęło po prawo karne, podnosi stawkę, bo więzienie spada na konkretnego, imiennie wskazanego menedżera. Belgia, Cypr i Polska sięgają trzech lat. Irlandia i Francja sięgają dwóch. Grecja dopuszcza więzienie bez wskazania granicy, a Malta sięga jednego roku. Luksemburg odwraca ten wzorzec. Jego kara więzienia dotyczy sygnalisty, który kłamie, podczas gdy pracodawcy, który stosuje odwet, grozi tylko grzywna.

Źródło: WeMoral, Raport 2026 o transpozycji dyrektywy o ochronie sygnalistów w UE, s. 35. Pozostałych 19 państw nie tworzy przestępstwa karnego.

Kto egzekwuje przepisy o sygnalistach?

Kara jest realna tylko wtedy, gdy ktoś może ją nałożyć. To tutaj egzekwowanie się przerzedza. Dyrektywa nakazała państwom wskazać organy dla zgłoszeń zewnętrznych. Prawie nic nie powiedziała o tym, kto nadzoruje obowiązki dotyczące kanałów wewnętrznych. Dlatego odpowiedź na podstawowe pytanie, kto w ogóle sprawdza, czy firma stworzyła kanał, bardzo się różni.

Źródło: WeMoral, Raport 2026 o transpozycji dyrektywy o ochronie sygnalistów w UE, s. 32.

Siedem państw zbudowało dedykowany organ, który może karać bezpośrednio. Należą do nich włoski ANAC, hiszpański Niezależny Organ i luksemburski Office des signalements. Kolejnych dziesięć powierzyło to zadanie istniejącemu regulatorowi. Pięć rozdzieliło je między organy. Dwa, Niemcy i Szwecja, wskazują w prawie organ nadzoru, ale nigdy nie mówią, kto nim jest. Dwanaście nie wskazuje żadnego organu nadzoru: sześć pozostawia to sądom, a sześć nie wskazuje nikogo. Zatem w prawie połowie UE żaden regulator aktywnie nie sprawdza, czy twój kanał istnieje. Kontrola pojawia się dopiero wtedy, gdy zgłoszenie lub pozew wymusi to pytanie.

„12 państw nie ma żadnego organu nadzoru zgodności, więc nikt nie sprawdza, czy istnieją kanały wewnętrzne.”
WeMoral, Raport 2026 o transpozycji dyrektywy o ochronie sygnalistów w UE, s. 4

Co kary za naruszenia przepisów o sygnalistach w UE oznaczają dla firm transgranicznych

Dla grupy z pracownikami w więcej niż jednym państwie członkowskim kraje o niskich karach nie są pociechą. Firma musi przestrzegać prawa każdego kraju, w którym działa. Dlatego liczy się najwyższa kara w całym twoim zasięgu oraz najsurowszy reżim karny, którego dotykasz. Weźmy firmę w Hiszpanii, Irlandii i Polsce. Musi liczyć się z karą miliona euro, wyrokiem karnym i karą do trzech lat więzienia dla menedżera, nawet jeśli jej centrala mieści się w państwie bez żadnej kary. Jeden kanał, który spełnia najsurowszą regułę, z jaką się mierzysz, prowadzony tak samo wszędzie, jest tańszy niż 27 wersji polityki. Koszt braku wdrożenia polityki ochrony sygnalistów najłatwiej dostrzec przez ten transgraniczny pryzmat.

Przeczytaj mapę kar, a potem ją zamknij

Rozpiętość kar pokazuje, jak nierówno jedna dyrektywa wylądowała w 27 systemach prawnych. Gonienie za najłagodniejszym krajem to i tak zły odruch, bo transgraniczny pracodawca odpowiada przed najsurowszym reżimem, którego dotyka. Lepszym ruchem jest zmierzenie swojego ryzyka względem tego reżimu i uczynienie prowadzenia kanału rutyną. Każda liczba powyżej, wraz z terminami, zasadami anonimowości i okresami przechowywania, które za nimi stoją, znajduje się kraj po kraju w pełnym raporcie o transpozycji 2026. Otwórz go, znajdź swoje kraje i zamień wiersz w politykę.